2.3 Η μέθοδος των πολλαπλών βαθμίδων.

Η μέθοδος υπολογισμού του λογιστικού αποτελέσματος μίας βαθμίδας είναι σύντομη και απλή στη χρήση της, αλλά παρουσιάζει το σημαντικό μειονέκτημα της ελλιπούς πληροφόρησης προς τους τρίτους, εκτός επιχείρησης, ενδιαφερόμενους. Οποιοσδήποτε τρίτος εξετάζει μία κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως η οποία προέρχεται από την μέθοδο υπολογισμού του αποτελέσματος μίας βαθμίδας, δεν μπορεί να δημιουργήσει σαφή εικόνα των αιτίων που διαμόρφωσαν το συγκεκριμένο λογιστικό αποτέλεσμα. Πιο συγκεκριμένα, κάθε ενδιαφερόμενος θα ήθελε να έχει απάντηση, όσον αφορά το αποτέλεσμα της επιχείρησης, σε τρία διαφορετικά ερωτήματα.

Πρώτο ερώτημα: ποιο αποτέλεσμα πέτυχε η επιχείρηση ασκώντας την δραστηριότητά της και μόνον; Στο ερώτημα αυτό απάντηση δίνει το αποτέλεσμα του μεικτού κέρδους.

Δεύτερο ερώτημα: η διαχείριση της επιχείρησης ήταν η αρμόζουσα, όσον αφορά τους παράγοντες που είναι δυνατόν να ελεγχθούν από την διοίκησή της; Δηλαδή, οι αμοιβές της διοίκησης, της διαφήμισης κ.λ.π. ήταν στο κατάλληλο μέγεθος ώστε ούτε να βαρύνουν υπερβολικά το αποτέλεσμα της επιχείρησης, ούτε να καθιστούν την τελευταία μη αποδοτική; Στο ερώτημα αυτό απάντηση δίνει το αποτέλεσμα των κερδών εκμετάλλευσης.

Τρίτο ερώτημα: πώς επηρέασαν το αποτέλεσμα της επιχείρησης τα τυχαία γεγονότα, δηλαδή τα μη λειτουργικά (έκτακτα) κέρδη και μη λειτουργικές (έκτακτες) ζημιές;

Απάντηση στα παραπάνω παραδείγματα μας δίνει η μέθοδος υπολογισμού του λογιστικού αποτελέσματος πολλαπλών βαθμίδων. Βάσει της μεθόδου αυτής μεταφέρουμε (χρεώνουμε) το λογαριασμό των πωλήσεων και τα άλλα λειτουργικά, (ή κατ' άλλη διάκριση «οργανικά»), έσοδα στην πίστωση του λογαριασμού «αποτελέσματα εκμετάλλευσης». Στη συνέχεια, μεταφέρουμε (πιστώνουμε) το λογαριασμό του κόστους πωληθέντων και τα άλλα λειτουργικά (ή κατ' άλλη διάκριση οργανικά) έξοδα στη χρέωση του λογαριασμού αποτελέσματα εκμετάλλευσης. Το χρεωστικό ή πιστωτικό υπόλοιπο του λογαριασμού αποτελέσματα εκμετάλλευσης, μεταφερόμενο στον αρμόδιο λογαριασμό κερδών ή ζημιών εκμετάλλευσης, μας δίνει το αποτέλεσμα που πέτυχε η διοίκηση από την εκμετάλλευση (διαχείριση) των μέσων δράσης και των υποχρεώσεων της λογιστικής μονάδας (επιχείρησης). Εάν η επιχείρηση παρουσιάζει κέρδη εκμετάλλευσης, αυτά μεταφέρονται (χρεωνόμενα) μαζί με τα μη λειτουργικά (έκτακτα) κέρδη στην πίστωση του λογαριασμού αποτελέσματα χρήσης, ενώ οι μη λειτουργικές (έκτακτες) ζημιές μεταφέρονται (πιστωνόμενες), μαζί με την ζημιά εκμετάλλευσης εάν τέτοιο ήταν το αποτέλεσμα εκμετάλλευσης, στη χρέωση του προαναφερθέντος λογαριασμού. Το υπόλοιπο του λογαριασμού «Αποτελέσματα Χρήσης», χρεωστικό ή πιστωτικό, ανάλογα, μεταφέρεται στο λογαριασμό κέρδη ή ζημιές χρήσης, ο οποίος δείχνει το τελικό αποτέλεσμα που πέτυχε η επιχείρηση. Τα κέρδη χρήσης, στη συνέχεια, θα διανεμηθούν στους σκοπούς τους οποίους ορίζει ο νόμος και το καταστατικό της επιχείρησης, ενώ οι ζημιές χρήσης θα μεταφερθούν σε χρεωστικό λογαριασμό της καθαρής θέσης της επιχείρησης, για να την μειώσουν. Για εφαρμογή των ανωτέρω δίνεται το παρακάτω παράδειγμα: